{"id":2854,"date":"2025-03-12T08:43:42","date_gmt":"2025-03-12T08:43:42","guid":{"rendered":"https:\/\/romanigodi.org\/?p=2854"},"modified":"2025-03-12T08:43:42","modified_gmt":"2025-03-12T08:43:42","slug":"dizi-ve-filmleri-inceliyoruz-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/romanigodi.org\/?p=2854","title":{"rendered":"Dizi ve Filmleri \u0130nceliyoruz"},"content":{"rendered":"

Nefret S\u00f6ylemi \u0130le M\u00fccadele Projesi Kapsam\u0131nda dizi ve filmleri inceliyoruz; serimizin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc analizinde, T\u00fcrkiye\u00a0 sinemas\u0131ndan <\/span>“<\/b>Roman Havas\u0131<\/b>” <\/b>filminin ele\u015ftirisini Dizi-Film ekibinden <\/span>Fato\u015f Kaytan <\/b>yapt\u0131.<\/span><\/p>\n

Okuma s\u00fcresi yakla\u015f\u0131k 4 dakikad\u0131r, keyifli okumalar \ud83d\ude42\u00a0<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

H\u2019sini d\u00fc\u015f\u00fcren dizi(!) <\/span>Roman Havas\u0131\u00a0<\/b><\/h2>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

H\u2019sini d\u00fc\u015f\u00fcren dizi(!) Roman Havas\u0131; bir nevi Cennet Mahallesi\u2019nin farkl\u0131 bir uyarlamas\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bir Roman mahallesinde iki Roman ailenin ili\u015fkilerini ve Romanlar\u0131n ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 anlatan bu dizide Romanlara y\u00f6nelik kal\u0131p yarg\u0131lar\u0131n neredeyse hepsini g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. Genellikle Romanlar\u0131n e\u011flenceli olmalar\u0131; dert ve kederden azade olmalar\u0131 dizide olduk\u00e7a yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Genellikle Romanlar i\u00e7in olumlu \u00f6\u011feler bi\u00e7iminde sunulan bu e\u011flenceli, ne\u015feli haller; takdir edilesi, \u00f6zenilesi olarak g\u00f6sterilir fakat bu olumlu inan\u00e7lar, olumsuz inan\u00e7larla ayn\u0131 psikolojik s\u00fcre\u00e7ler taraf\u0131ndan yarat\u0131l\u0131p s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in benzer \u00f6nyarg\u0131lardan kaynaklan\u0131r (Kite ve di\u011ferleri, 2022, syf:15<\/em>)(1)<\/strong><\/span>. Olumlu kal\u0131p yarg\u0131lar olumsuz inan\u00e7lara g\u00f6re daha kolay kabul edilebilir (Kite ve di\u011ferleri, 2022, syf:15<\/em>). Czopp ve meslekta\u015flar\u0131n\u0131n (2015<\/em>) belirtti\u011fi \u00fczere bu durum olumsuz ve istenmeyen sonu\u00e7lar da do\u011furabilir. Roman olup b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131nda ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu inanc\u0131n\u0131 ya da Romanlar\u0131n b\u00f6yle olmas\u0131 gerekti\u011fine dair inanc\u0131 peki\u015ftirir.<\/span><\/p>\n

Dizi i\u00e7in se\u00e7ilen afi\u015flere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, se\u00e7ilen k\u0131yafet ve renklerin yine Roman halk\u0131na dair bir \u00f6nyarg\u0131y\u0131 peki\u015ftirdi\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Se\u00e7ilen k\u0131yafetlerin k\u0131rm\u0131z\u0131, fosforlu parlak renkler olmas\u0131 akla hemen Romanlar\u0131n sadece ne\u015fe, g\u0131rg\u0131r, \u015famata i\u00e7inde ya\u015fayan bir topluluk oldu\u011fu kabul\u00fcn\u00fc getirir.<\/span> Daha \u00f6nce yay\u0131nlanan bir \u00e7ok Roman dizisinde\u00a0 (Cennet Mahallesi, Roman Havas\u0131 gibi) ve filminde (G\u0131rg\u0131riye, Ate\u015fli \u00c7ingene, A\u015fk\u0131 Roman vb.) yayg\u0131n inan\u0131\u015fa uygun bu renklerin kullan\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. Dizi ve film sekt\u00f6r\u00fcnde karakterlerin kost\u00fcm <\/span>renklerinin \u00f6nemi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda (t\u00fcm ulusal ve uluslararas\u0131 yar\u0131\u015fmalarda kost\u00fcm \u00f6d\u00fclleri vard\u0131r) bu renklerin se\u00e7ilmesinin \u2018tesad\u00fcf\u2019 olmad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fclecektir.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\"\"En \u00e7ok vurgulanan bir di\u011fer unsur da Romanlar\u0131n s\u00fcrekli kavga etmeleri ve karakola d\u00fc\u015fmeleridir. Dizide her ne kadar Romanlar ve komiser aras\u0131ndaki ili\u015fki tatl\u0131-sert ve \u2018\u015firin\u2019 olarak g\u00f6sterilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lsa da bu tekrarlanan tema nedeniyle Romanlar\u0131n kriminalize edilmesi ve su\u00e7lu g\u00f6r\u00fcnmesine y\u00f6nelik zihin oynay\u0131c\u0131 rol\u00fc oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Ayr\u0131ca bu sahneler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile Romanlar aras\u0131nda kavgan\u0131n normalize edilmesi de g\u00fcnl\u00fck hayatta Romanlara y\u00f6nelik alg\u0131lar\u0131n bir tezah\u00fcr\u00fc olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Bu sahneler de yine s\u0131kl\u0131kla tekrarlanan bir olgu,\u00a0 kavga s\u0131ras\u0131nda alakas\u0131z da olsa bir m\u00fczik duyunca Romanlar\u0131n kavgay\u0131 b\u0131rak\u0131p oynamaya ba\u015flamas\u0131 kli\u015fesidir. Ger\u00e7ekle ba\u011f\u0131 olmayan\u00a0 bu yakla\u015f\u0131m da Romanlarla \u00f6zde\u015fen bir di\u011fer alg\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar ki bu Romanlar\u0131n sorunlar\u0131n\u0131n ciddiye\u00a0 al\u0131nmas\u0131n\u0131 engelleyen\u00a0 bir unsurdur. Bahsi ge\u00e7en dizide kavga sebeplerinden biri olan<\/span> Haydar\u2019\u0131n s\u00fcrekli para saklamas\u0131 ya da g\u00fcn sonu paralar\u0131n e\u015fit b\u00f6l\u00fcnmemesi <\/b>Romanlar\u0131n dalavereci(2)<\/strong><\/span> ya da g\u00fcvenilmez oldu\u011funa dair inan\u0131\u015f\u0131n yumu\u015fat\u0131larak sunulmas\u0131n\u0131n bir y\u00f6ntemi de\u011fil de nedir? Ayr\u0131ca, dizi boyunca bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 destekleyecek farkl\u0131 sahneleri de g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. Mesela ikinci b\u00f6l\u00fcmde hastanede g\u00f6revli olarak \u00e7al\u0131\u015fan bir Roman karakter, bir di\u011fer Roman olan Recep Haydar\u2019a para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 sahte al\u00e7\u0131 yapmay\u0131 kabul eder. Her ne kadar hastanede \u00e7al\u0131\u015fan bir g\u00f6revlinin Roman olmas\u0131 olumlu bir temsil olsa da Recep\u2019in bu duruma kat\u0131lmas\u0131 yine bir \u2018Romanlar g\u00fcvenilmez\u2019 alg\u0131s\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131karmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\"\"Dizide Romanlar\u0131n k\u00fcf\u00fcrbaz olarak g\u00f6sterilmesi de bir di\u011fer kal\u0131p yarg\u0131n\u0131n yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Romanes (Romanlar\u0131n kendi dili) dilinden uzak, halk aras\u0131nda Romanlara \u00f6zg\u00fc san\u0131lan hakaret s\u00f6zleri s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir durumdur.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Bu tip dizi ve filmlerdeki en b\u00fcy\u00fck sorunlardan birisi ise ya\u015fanan t\u00fcm sorunlar\u0131n ana kayna\u011f\u0131n\u0131n \u2018\u00f6zne\u2019 (yani Romanlar\u0131n kendisi) olarak g\u00f6sterilmesidir. \u0130kinci b\u00f6l\u00fcmde ba\u015froldeki karakterin repli\u011fi \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir:<\/span><\/p>\n

E\u015f\u015fek kafam okuldan ka\u00e7mayayd\u0131m g\u00fczel g\u00fczel okuyayd\u0131m, fiyakal\u0131 bir i\u015fim dolgun bir maa\u015f\u0131m olayd\u0131\u2026.<\/span><\/i><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Bu sahnede okula devam etme durumunun Roman ba\u015frol\u00fcn tamamen kendi iste\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak sunulmas\u0131, Romanlar\u0131n e\u011fitime eri\u015fememesi ile ilgili bir\u00e7ok sorunun g\u00f6z ard\u0131 edilmesine, okula devam\u0131n ki\u015finin okulla ilgili sorunlar\u0131na ba\u011flanmas\u0131na ve \u2018\u00f6znenin\u2019 tek sorumlu olarak g\u00f6r\u00fclmesine neden olmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Ayr\u0131ca dizide Romanlar\u0131n tembellik yapmak ve rahat etmek i\u00e7in \u00e7ocuk sahibi olduklar\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken kendilerinin \u201cyan gelip yatt\u0131klar\u0131\u201d ifade edilmektedir. Bu da Romanlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131na de\u011fer vermedikleri alg\u0131s\u0131n\u0131 do\u011furmaktad\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

(1)\u00a0 https:\/\/www.taylorfrancis.com\/books\/mono\/10.4324\/9780367809218\/psychology-prejudice-discrimination-mary-kite-bernard-whitley-jr-lisa-wagner<\/a><\/p>\n

(2)\u00a0 https:\/\/dergipark.org.tr\/en\/download\/article-file\/3128403<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

YAZAR: FATO\u015e KAYTAN\u00a0 <\/em><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

\u00a0***Roman Haf\u0131za \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Derne\u011fi (Romani Godi) ve Avrupa Roman Haklar\u0131 Merkezi (ERRC) taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen “T\u00fcrkiye’de Romanlara Y\u00f6nelik Nefret S\u00f6ylemleriyle M\u00fccadele” projesini g\u00f6n\u00fcll\u00fclerimizin kat\u0131l\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftiriyoruz. Bu etkinlikler Hollanda Krall\u0131\u011f\u0131 B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi \u0130nsan Haklar\u0131 Fonu ile desteklenen proje kapsam\u0131nda d\u00fczenlenmektedir. \u0130\u00e7eri\u011finin sorumlulu\u011fu Romani Godi’ye aittir ve Hollanda Krall\u0131\u011f\u0131 B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi\u2019nin g\u00f6r\u00fc\u015flerini yans\u0131tmamaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"\"\"\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \"\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nefret S\u00f6ylemi \u0130le M\u00fccadele Projesi Kapsam\u0131nda dizi ve filmleri inceliyoruz; serimizin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc analizinde, T\u00fcrkiye\u00a0 sinemas\u0131ndan “Roman Havas\u0131” filminin ele\u015ftirisini Dizi-Film ekibinden Fato\u015f Kaytan yapt\u0131. Okuma s\u00fcresi yakla\u015f\u0131k 4 dakikad\u0131r, keyifli okumalar \ud83d\ude42\u00a0   H\u2019sini d\u00fc\u015f\u00fcren dizi(!) Roman Havas\u0131\u00a0   H\u2019sini d\u00fc\u015f\u00fcren dizi(!) Roman Havas\u0131; bir nevi Cennet Mahallesi\u2019nin farkl\u0131 bir uyarlamas\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2713,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,21],"tags":[51,54,55,60,66,67,74,75,77,86,88,105,112,113,114],"class_list":["post-2854","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dizi-film-incelemeleri","category-nefret-soylemi-izleme-calismasi","tag-analiz","tag-ayrimcilik","tag-azinlik-haklari","tag-cingeneler","tag-discrimination","tag-dizi","tag-ethnic-identity","tag-etnik-kimlik","tag-film","tag-inceleme","tag-insanlar","tag-opreroma","tag-roma-women","tag-roman","tag-roman-haklari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/romanigodi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2854","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/romanigodi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/romanigodi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/romanigodi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/romanigodi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2854"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/romanigodi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2854\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/romanigodi.org\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/romanigodi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2854"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/romanigodi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2854"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/romanigodi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2854"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}