“Malatya’da Domların Emek Piyasasındaki Konumu: İnsan Onuruna Yakışır İşe Erişim ve Çalışma Koşullarının
Analizi” başlıklı rapor, Sergen Gül ve Begüm Seyhan tarafından kaleme alındı. Araştırma; Malatya’nın Yeşilyurt, Battalgazi ve Doğanşehir ilçelerinde yaşayan ve tamamı Dom kimliğiyle kendini tanımlayan katılımcılarla yapılan anketler, yüz yüze görüşmeler ve kurum ziyaretleriyle şekillendi. Çalışmanın önemli bir bölümü, 6 Şubat 2023 depremlerinin topluluğun iş hayatı ve geçim kaynakları üzerinde yarattığı değişime de
ayrıldı.
Araştırma, Sosyal Taraflar ve Sivil Toplum Kuruluşlarının Çalışma Yaşamında Temel İlkeler ve Haklar Konusundaki Kapasitelerinin Güçlendirilmesi Projesi kapsamında hayata geçirildi. Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu’nun desteğiyle Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından yürütülen bu proje, Temel ILO Sözleşmelerinde yer alan çalışma standartlarının Türkiye’nin değişen çalışma hayatında daha etkin biçimde uygulanmasına katkı sunmayı amaçlıyor.
AB desteğiyle ILO tarafından yürütülen bu proje kapsamında
Roman Hafıza Çalışmaları Derneği olarak hayata geçirdikleri “Malatya’da Romanların İstihdama Erişimi: Yapısal Engeller, Ayrımcılık ve Çözüm Arayışları” projesi de bu araştırmanın ortaya çıkmasını sağladı.
Araştırmanın öne çıkan bulguları arasında şunlar yer alıyor:
● Katılımcıların %40’ı asgari ücretin altında kazanıyor; görüşülenlerin tamamı, eline geçen paranın günlük yaşam giderlerine yetmediğini söylüyor.
● Katılımcıların %70’i sigortasız çalışıyor, sendikaya kayıtlı olanların oranı ise yalnızca %10.
● Görüşülenlerin %70’i iş ararken ayrımcılık ve kötü muameleyle karşılaştığını anlatıyor öte yandan katılımcıların hepsi, oturdukları mahalle ya da adreslerinin iş bulmalarını zorlaştırdığını dile getiriyor.
● Deprem sonrasında tarım, müzisyenlik ve bohçacılık gibi eskiden geçim kaynağı olan işler büyük ölçüde azaldı ve birçok kişi sosyal korumadan yoksun iş güvenliği olmayan temizliği işlerine yönelmek zorunda kaldı.
● Görüşülen hanelerin yalnızca beşte birinde internet var; bu da iş ilanlarına ya da çevrimiçi çalışma imkânlarına ulaşmayı zorlaştırıyor.
● İŞKUR, Malatya Büyükşehir Belediyesi, Ticaret Odası ve KOSGEB gibi görüşülen hiçbir kurumda Domlara yönelik bir çalışmanın bulunmadığı ve bu konuda yeterli bilgiye sahip olmadığı görülüyor.
Görüşülenler, kendileri için insana yakışır bir işi anlatırken sık sık “ezilmediğin iş”, “hakkının yenmediği iş” ve “onuruna yakışan iş” gibi sözler kullanıyor. Bu sözler, aslında Malatyalı Domların büyük bir bölümü için İnsana Yakışır İş Hâlâ Uzak Bir Hedef olduğunu ortaya koyuyor. Rapora göre bu tabloyu değiştirmek yalnızca yeni iş imkânları yaratmakla olmaz; ayrımcılıkla mücadele etmek, sosyal güvenceye erişimi kolaylaştırmak, eğitim olanaklarını artırmak ve yerel kurumların Dom kimliğini tanıması ve sorunlarını görünür kılmasını sağlamak da gerekiyor.
Bu doğrultuda rapor; iş bulmaya yönelik destek ve mesleki yönlendirme, sigortalı çalışmanın yaygınlaştırılması, ayrımcılıkla mücadele, eğitim yoluyla yoksulluğun kuşaktan kuşağa geçmesinin önlenmesi, topluluk temelli üretim ve girişimcilik modelleri ile sosyal güvence ve deprem sonrası acil destek mekanizmalarının güçlendirilmesine dair somut öneriler sunuyor.
Rapora Ulaşmak İçin Tıklayınız
Bu yayın Avrupa Birliği tarafından finanse edilmektedir. İçeriği yalnızca Roman Hafıza Çalışmaları Derneğinin sorumluluğundadır ve Avrupa Birliği’nin görüşlerini yansıtmaz. Bu yayında yer alan fikir ve görüşler Roman Hafıza Çalışmaları Derneğine ait olup ILO’nun fikir, görüş ve politikalarını yansıtmamaktadır.