Proje kapsamında, Roman gençlerin Romanların yaşadıkları hak ihlalleri ve ayrımcılıkla mücadele etmelerine yönelik kapasite geliştirme, insan hakları izleme ve savunuculuk faaliyetleri yürütülmüştür.
Neler Yaptık?
Afet Sonrası Antigypsyism’le Ulusal ve Uluslararası Mekanizmalara Yönelik Savunuculuk ve Raporlama Atölyeleri:
Deprem bölgesinde gönüllü Roman gençlere Antigypsyism ve nefret söylemiyle Ulusal ve Uluslararası İnsan Hakları ve Eşitlik mekanizmalarına mücadelede Etkili Başvuru için 3 günlük yüz yüze atölye programı düzenlendi. Roman gençlerle sorun alanları, çözüm araçları ve çözüm yolları tartışıldı. Bu atölyelerle gençlerin hak temelli bilgi ve savunuculuk becerileri artırılmıştır.Malatya, Hatay ve Adıyaman’da Saha Ziyaretleri
:İnsan hakları ihlallerini belgelemek amacıyla Romanların yaşadığı konteyner kentlerin ve yerleşim alanlarına ziyaretler ve bölgesel saha çalışmaları yapılmıştır. 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremlerinin Malatya’da Dom ve Abdal Kadınlar Üzerindeki Etkilerinin Afet Adaleti ve Toplumsal Cinsiyet Bağlamında İncelenmesi Raporu ve 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremleri Sonrası Adıyaman’da Dom ve Abdalların Durumuna Dair Bilgi Notları yayınlandı.Mentorluk Programı:
Deneyimli bir avukat ve Roman sivil toplum aktivisti tarafından, Roman gençlere ulusal ve uluslararası insan hakları mekanizmalarına başvuru süreçleri ile hak arama yollarına ilişkin mentorluk desteği sağlandı.Savunuculuk Amaçlı Kurum Ziyaretleri:
Hatay, Malatya, Adıyaman ve Ankara’da kamu kurumları(Meclis, yerel yönetimler), uluslararası kurumlar ve ulusal sivil toplum örgütlerine işbirliği ve savunuculuk toplantıları düzenlendi.Çevrimiçi Toplantılar ve Atölyeler:
Aylık olarak gönüllülerle düzenli toplantılar yapılarak bilgi paylaşımı ve stratejik planlama sağlanmıştır. Temel İnsan Hakları Eğitimi Hak Temelli Yaklaşım ve Yaygınlaştırma Eğitimi, Nefret Söylemi- , Nefret Suçu ve Roman Karşıtlığıyla Mücadele Eğitimi, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve yaygınlaştırılması, Savunuculuk Eğitimi, Kampanya Geliştirme Eğitimi, Yerel-Ulusal ve Uluslararası Adalet mekanizmaları ve bu mekanizmalara erişim yöntemleri, Yerel- Ulusal ve Uluslararası Eşitlik mekanizmaları ve bu mekanizmalara erişim yöntemleri, Stratejik Davalama konularında çevirimiçi atölye programları düzenlendi.
Ulusal ve Uluslararası Mekanizmalara Raporlama:
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK) ve Birleşmiş Milletler mekanizmalarına insan hakları mekanizmalarına hak ihlalleri rapor edilmiştir.Görünürlük ve Kampanya Faaliyetleri:
Çevrimiçi mecralarda kampanyalarla Romanların yaşadığı hak ihlallerine dikkat çekilmiştir.
Proje süresince elde edilen başlıca sonuçlar şu şekildedir:
Roman Gençlerin Güçlendirilmesi:
6 şubat 2023 depreminden etkilenen illerde 13 genç gönüllünün insan hakları mücadelesi araçlarını kullanma ve sivil toplumda görev alma becerileri güçlendirildi. Gönüllülerden bir tanesi tam zamanlı, ikisi yarı zamanlı olmak üzere Romani Godi’de profesyonel olarak istihdam edildi. Dört gönüllü ise farklı STK’larda profesyonel olarak çalışmaya başlamıştır. Proje sonrası 11 gönüllü halen aktif olarak Romanların insan haklarına erişim alanında sivil toplum çalışmalarına katılmada isteklilik gösterdi.Hak İhlallerinin Görünürlüğü:
Deprem sonrası Roman, Dom ve Abdallarının yaşadığı hak ihlalleri ilk defa bu düzeyde sistematik biçimde raporlanmış ve kamuoyuna duyurulmuştur. Evrensel Periyodik İnceleme’ye 3 farklı rapor, Submission to the UN Human Rights Committee Written contribution for Türkiye under review (2nd) CCPR – International Covenant on Civil and Political Rights 142nd Session (23 – 24 October), AİHM’in 18. Roman ve Göçebeler Sivil Toplum Diyalog Toplantısına, Kamu Denetçiliği kurumuna, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu gibi Ulusal ve uluslararası kuruma toplamda en az 10 raporlama gerçekleştirildi.Politika Etkisi:
- TİHEK ve KDK’ya yapılan başvurular sonucunda bazı hak ihlallerine ilişkin çözüm odaklı kararlar alınmıştır.
- TBMM’de ilk defa deprem sonrası Romanlara ilişkin soru önergesi verilmiş, ayrımcılıkla mücadele kanun teklifinin gerekçesinde Romanların yaşadığı ihlaller yer almıştır.
- Birleşmiş Milletler mekanizmalarına 5 ayrı gölge rapor sunulmuş, Romani Godi UPR Türkiye oturumuna katılan ilk Roman örgüt olmuştur.
Ulusal ve Uluslararası İşbirlikleri:
Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu, Avrupa Konseyi, UNICEF, UNWOMEN gibi uluslararası kuruluşlarla görüşmeler yapılmış, Romanların insan haklarına erişimi için öneriler paylaşılmıştır. Avrupa Birliği Üyelik sürecine dair Türkiye ilerleme raporunda deprem bölgesindeki romanların yaşadığı zorluklar yer aldı.
Yerel ve Ulusal Dayanışma Ağı:
Malatya, Adıyaman, Hatay gibi illerde yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarıyla güçlü iş birlikleri tesis edilmiştir. Bu toplantılar, Romanlarının insan haklarına eşit erişimini sağlamak için ortak stratejiler geliştirilmesine katkı sağlamıştır. Örneğin: Hatay Barosu ve Türkiye Barolar Birliği Hatay proje ofisinde hukuki destek çalışmalarına Romanların erişimini sağlamaya yönelik çalışmalar başladı ve Romanların yaşadığı iki konteyner kentte mobil danışmanlık aracıyla ziyaret gerçekleştirdi.- TİHEK ve KDK’ya yapılan başvurular sonucunda bazı hak ihlallerine ilişkin çözüm odaklı kararlar alınmıştır.